Presteren, perfectionisme en kwetsbaarheid

Perfectionisme. Wie kent het niet? Urenlang aan je werk besteden, inzoomen op elk detail want dat wat je doet moet 100% perfect zijn. Soms ga je zo ver dat je inlevert op uren die je aan je partner of je gezin wil besteden. Of aan je hobby. Of aan sporten. Wanneer is dat perfectionisme nog goed voor je en wanneer niet meer? 

Een voorbeeld uit het wielrennen

Onlangs won wielrenner Bauke Mollema een touretappe. Door zo perfect mogelijk te fietsen won hij. Om dat te bereiken moet alles kloppen. Z’n lijf, z’n hoofd, de ploeg, de omstandigheden, etc. Over elk detail wordt goed nagedacht. Een echte topprestatie. Als dat geen perfectionisme is? Perfectionisme heeft een negatieve bijklank maar in dit geval helpt het de wielrenner om het hoogst haalbare uit zichzelf te halen. Perfectionisme is pas een probleem als het je gaat beheersen en je daardoor dichtklapt of angstig wordt. Als falen een absolute doodzonde is en je nooit tevreden bent over jezelf. Als je jezelf niet kwetsbaar durft op te stellen.

Perfectionisme of prestatiegerichtheid

Wat mij betreft maken we dan ook een onderscheid tussen ongezond perfectionisme en een gezond streven naar een perfecte prestatie. Een ander belangrijk verschil tussen perfectionisme en prestatiegerichtheid is het toelaten van kwetsbaarheid. Bij ongezond perfectionisme durven mensen zich niet kwetsbaar op te stellen. Terwijl kwetsbaarheid juist kan bijdragen aan het leveren van een topprestatie. Toch zijn we daar nog lang niet allemaal van overtuigd. 

Over kwetsbaarheid en perfectionisme

Veel mensen vinden dat kwetsbaarheid een teken van zwakte is. Gelukkig wordt dat beeld steeds meer bijgesteld. De Volkskrant schreef er recentelijk nog een artikel over. De subtitel van het artikel: “Als een dokter zijn emoties toont, geldt dat al gauw als teken van zwakte” (Visser, 2017). Dat inzicht is volgens Visser aan het veranderen. Artsen zijn geen automatische emotieloze robots. Als een arts aan de ouders van een jong patiëntje vertelt dat ze hun kind verliezen dan is het toch logisch dat ook de arts heftige emoties voelt? 

Ook schrijfster Brené Brown heeft jarenlang onderzoek gedaan naar het fenomeen ‘kwetsbaarheid’. Volgens Brown (2013) is het tonen van kwetsbaarheid de weg naar moed, betrokkenheid en betekenisvolle verbindingen. Is dat juist niet wat ons helpt met het beste uit onszelf halen? Brown pleit ervoor om perfectionisme te laten varen. 

Maar is perfectionisme dan niet beter?

Je kunt toch beter eerst heel erg goed in iets zijn voordat je begint? Is dat zo? Wat als je wacht met solliciteren naar die ene baan totdat je perfect bent? Wat als je wacht met die lezing geven totdat je perfect presteert? Wat als je wacht met het starten van je onderneming totdat je perfect bent? Wat als je niet het moeilijke gesprek aangaat totdat je het perfect hebt voorbereid? Vraag jezelf eens af of het werkelijk beter is. Het is net als met autorijden. Je rijbewijs is binnen en je mag in je eentje de openbare weg op. Maar kan je dan al perfect rijden? Of leer je het door ervaring op te doen? En wat als je tijdens een sollicitatiegesprek alleen maar praat over je perfecte CV maar je gat van anderhalf jaar probeert te verbloemen? Zou het niet mooi zijn als je je kwetsbaar durft op te stellen en te vertellen over die anderhalf jaar? Wordt je dan genadeloos afgestraft of geeft het een kans? 

De moed van kwetsbaarheid

Kwetsbaar opstellen vergt moed. Ik heb het zelf ervaren als zangeres op het podium. Een subtiel voorbeeld: Wel het podium opstappen maar niet die moeilijke hoge noot pakken. Kiezen voor de veilige noot. Je weet zeker dat het goed gaat maar je ontneemt jezelf de kans om het publiek kippenvel tot in hun tenen te bezorgen. En ook in mijn ondernemerschap is kwetsbaarheid een leerproces. Ik stel mezelf vaak de vraag: “Kan je wel perfect worden voordat je ergens aan begint? Of moet je gewoon beginnen omdat ‘kilometers maken’ je ook helpen ‘perfect’ te worden? En is het in jouw werk überhaupt nodig om ‘perfect’ te zijn? Of wordt het juist gewaardeerd wanneer je jezelf kwetsbaar opstelt? En dat het dan niet altijd even goed gaat?” Je zult altijd te maken hebben met mensen die het helemaal fantastisch vinden wat je doet of die het compleet afkraken en alles daar tussenin. 

Kwetsbaarheid: de weg naar perfect presteren?

Dat weet je dus niet zeker. De ene keer wel, een andere keer niet. In het geval van een wielrenner, als het perfectionisme doorslaat en het je verlamt en je jezelf niet kwetsbaar durft op te stellen, dan kan je ook niet presteren. In het TV-programma ‘de Avondetappe’ vertelt drievoudig tourwinnaar Froome: “Zelfvertrouwen, is cruciaal. Alleen met zelfvertrouwen kan je een topprestatie leveren in de afdaling.” Hij heeft zelfvertrouwen nodig om zich kwetsbaar op te durven stellen. Want afdalen met 80 KM per uur in gevaarlijke bochten is figuurlijk én letterlijk een kwetsbare opstelling. Hij kan in één klap de Tour de France verliezen. Maar door die kwetsbare opstelling kan hij ook de Tour de France winnen. Ik geloof dat kwetsbaarheid je een kans geeft op perfect presteren. Dat het je de kans geeft om te ontwikkelen. De mogelijkheid om het beste uit jezelf te halen. Je kan ook ‘op je mond gaan’. Maar ook daarvan kan je leren waardoor je uiteindelijk het beste uit jezelf kunt halen. 

Er is geen triomf mogelijk zonder kwetsbaarheid 

Mijn inspiratie voor dit stuk heb ik gehaald uit een prachtig boek wat ik tijdens een vakantie heb gelezen. ‘De kracht van kwetsbaarheid’ van Brené Brown. Echt een aanrader. Onderaan mijn blog staat een geweldig citaat wat zij heeft overgenomen van Theodore Roosevelt. Geeft jou dit inspiratie om je kwetsbaar te willen opstellen? 

Je perfectionisme veranderen naar prestatiegerichtheid kan je leren. Ook een kwetsbare opstelling kan je aanleren. Weten hoe? Neem contact met me op voor meer info. 

Warme groeten,
Mirella 

Literatuur:

Brown, B. (2013). De kracht van kwetsbaarheid. Amsterdam, Nederland: A.W. Bruna Uitgevers B.V. 

Visser, de. E. (2017, 14 juli). Als de dokter huilt, is dat gauw teken van zwakte – maar dat inzicht verandert. Volkskrant.  Geraadpleegd van: https://www.volkskrant.nl/wetenschap/als-de-dokter-huilt-is-dat-gauw-teken-van-zwakte-maar-dat-inzicht-verandert~a4505865/. 

Op de hoogte blijven van nieuwe blogs, de agenda en andere nieuwtjes? Geen onnodig gespam, slechts 1x per twee weken een nieuwsbrief. Niet meer ontvangen? Geen nood, je bent zo weer uitgeschreven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *