“Sommigen hebben er een natuurlijke aanleg voor.”

Vanochtend sprak ik op een netwerkbijeenkomst iemand die zei:“Sommigen hebben er nu eenmaal een natuurlijke aanleg voor en anderen niet.”

We hadden het over presenteren of spreken voor een publiek.

Ik ben het daar mee eens. Maar dat is wat mij betreft niet het hele verhaal.

Hoe goed je kunt spreken is deels bepaald door je genen. Aan je genen kan je niet zoveel veranderen. Als jij iemand bent die uit een familie komt bij wie sprake is van meer angst dan gemiddeld, dan kan je daar last van hebben. Enerzijds door de genen die je DNA bezitten en anderzijds doordat je voorouders die angst onbewust op je over hebben gebracht. Maar je uiteindelijke gedrag wordt niet alleen door je genen gevormd. Het is een combinatie van vele factoren.

shutterstock_169681064

Je spreekvaardigheid wordt ook gevormd door je persoonlijkheid, je opvoeding, de mensen met wie je omging of omgaat, de gedragspatronen die je hebt ontwikkelt, de positieve of negatieve ervaringen die je hebt gehad, je ervaring, de mate waarin je getraind bent in spreekvaardigheid, etc. Ze dragen allemaal bij aan herinneringen die in je geheugen worden opgeslagen en die telkens worden geactiveerd op het moment dat jij wil spreken.

Door minder leuke ervaringen met presenteren kan je een gedragspatroon van vermijding ontwikkelen. Angst, zenuwen of spanning, hoe je het ook maar noemt, het wordt in stand gehouden als je situaties vermijdt die dit gevoel oproepen. Het is heel normaal als je angst toeneemt wanneer je gaat presenteren voor een publiek als je dat niet zo gewend bent. Door het toch maar niet te doen (vermijding) zakt de angst en voel je opluchting. “Zo, wat ben ik blij dat ik niet op dat verzoek van mijn manager ben in gegaan! Hij mag zelf die jaarcijfers wel presenteren aan het MT. Ik doe het niet want ik heb er geen natuurlijke aanleg voor en hij wel.”

Wat een heerlijke opluchting.

Niet zo gek dat je deze opluchting voelt want de spanning zakt direct omdat je ervoor kiest het niet te doen. Wat leren je hersenen als je telkens deze situaties vermijdt? Ze leren dat je beter maar niet kunt presenteren voor een groot publiek want dat geeft opluchting. Elke keer als je zo’n situatie uit de weg gaat wordt het geheugenspoor dieper in je hersenen gegrift. Die herinnering wordt snel en onbewust opgeroepen, zonder dat je het door hebt.

Maar dan?

Negatieve gevolgen op de lange termijn.

Je manager wil nog steeds dat je die taak oppakt. Je moet telkens weer wat verzinnen om er onderuit te komen. Je wordt onzekerder over jezelf, blokkeert nog meer, durft nog minder en kan slechter gaan presteren. Doordat je de situatie vermijdt heb je ook geen mogelijkheden om jezelf te bewijzen dat je het misschien wél kan. Je ontneemt jezelf de mogelijkheid om je geheugenspoor te corrigeren. Je kunt je overtuiging niet aan de werkelijkheid toetsen want die vermijd je. De kans dat je gaat geloven dat jij zoiets beter niet kunt doen wordt steeds groter. Zo ontstaat een vicieuze cirkel.

 

20160921_132518

Wat gebeurt er nu bij vermijding?

Je onderbreekt de natuurlijke angstcurve, zie de figuur hierboven. Je voelt de spanning toenemen en uiteindelijk ben je zo overtuigd van de angst dat je er uit stapt. Of je maakt gebruik van veiligheidsgedrag. Je gebruikt een bètablokker, valium of een paar extra glaasjes alcohol. Of je bedenkt smoesjes om het maar niet te doen. Of er is sprake van subtiele vermijding. Je voert de presentatie wel uit maar gaat er ontzettend snel doorheen, je skipt onderwerpen of je maakt geen ruimte voor vragen. Op die manier versterk je de angst op langere termijn. Door dit vermijdingsgedrag en/of veiligheidsgedrag laat je de natuurlijke angstcurve nooit zo ver doorlopen dat je in de gelegenheid komt om te ervaren dat de angst vanzelf wegzakt.

Met dit in gedachte snap ik de persoon die ik vanochtend sprak wel. Het is ook goed om te accepteren dat de één nu eenmaal met meer gemak spreekt dan de ander. Maak jezelf niet gek. Je hoeft ook niet van een introvert persoon opeens een extravert persoon te worden. Blijf jezelf.

Maar vraag je eens af waarom die persoon met meer gemak spreekt. Zijn het puur zijn genen? Zijn extraverte persoonlijkheid? Zijn talent om de lachers op zijn hand te hebben?

Of is er iets anders aan de hand?

Als je toch iets wil doen aan dat automatisch ingesleten gedragspatroon…. Probeer jezelf dan eens een aantal keren volledig door die angstcurve heen te slepen. Wie weet wat voor een wereld er voor je open gaat!

Tips:

  1. Krijg inzicht in je eigen vermijding- en veiligheidsgedrag.
  2. Accepteer dat je jezelf bent. Je hoeft jezelf niet anders voor te doen dan je bent.
  3. Accepteer dat een bepaalde mate van spanning erbij hoort en ook gezond is.
  4. Leer jezelf te concentreren op de presentatie zodat je spanning minder vat op je heeft.
  5. Gebruik visualisatie of ontspanningsoefeningen om jezelf goed te kunnen concentreren en/of je lichamelijke spanning te verminderen tot een acceptabel niveau
  6. Stel jezelf bloot aan lastige situaties en laat de angstcurve haar werk doen!

Comments 2

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *