Stop met het streven naar geluk

Gelukkig zijn. Wie wil dat nu niet? Je hoeft maar een krant open te slaan, je LinkedIn tijdlijn te verversen of te zappen langs de actualiteitenprogramma’s. Geluk is hot.

Geluk is hot. Hoe kan dat? 

In onze westerse wereld hebben we een niveau van welvaart welke hoger is dan ooit. Sociale voorzieningen, medische zorg, huisvesting, onderwijs en geld zijn ruimschoots aanwezig. Factoren waarvan we lang hebben gedacht dat ze bijdragen aan geluk. En toch bewijzen de statistieken het tegendeel: Veel mensen zijn niet gelukkig. Eén op de vijf volwassenen maakt een keer een depressie door. Dertig procent van de mensen heeft kans om op enig moment in het leven een psychische stoornis te hebben. Volgens de WHO is depressie op dit moment de op drie na meest voorkomende, invaliderende en duurste ziekte ter wereld. Daarnaast heeft één op de vier volwassenen op enig moment in het leven een alcohol- of drugsverslaving. Andere geluksbeperkende factoren zoals relatieproblemen, sociaal isolement, gebrek aan zingeving, werkstress en eenzaamheid tellen we dan nog niet eens mee. De cijfers bewijzen ons hoe zeldzaam geluk is.

Is het daarom dat geluk zo’n hot topic is?

Het probleem met het streven naar geluk is dat we het proberen vast te houden en tegelijkertijd heel erg ons best doen om te vermijden om ongelukkig te ze zijn. We proberen controle te hebben over ons geluk. En dat lukt niet. En als dat niet lukt dan worden we daar vervolgens ongelukkig van en voor je het weet zit je in een vicieuze cirkel. Dit komt doordat wij mensen diepgewortelde overtuigingen over geluk hebben die niet kloppen.

Uit onderzoek van Russ Harris (2009) blijkt dat er vier belangrijke mythen zijn die de blauwdruk vormen voor de valkuil van het geluk.

  1. Geluk is voor alle mensen de natuurlijke staat van zijn
  2. Als je niet gelukkig bent, is er iets mis met je
  3. Om een beter leven te creëren, moeten we af van negatieve gevoelens
  4. Eigenlijk moet je controle hebben over wat je denkt en voelt

Deze fabels maken dat we terechtkomen in een strijd tegen onze eigen menselijke natuur. Er is namelijk niets mis met je als je niet gelukkig bent. De evolutie heeft ons brein zo gevormd zodat het bijdraagt aan de overleving. Je aandacht richten op dat wat je niet hebt, angstwekkende situaties in je hoofd halen, (zelf)kritiek, vergelijken met anderen; alles in het teken van de overleving. De strijd tegen onze menselijke natuur valt niet te winnen. Het is tijd om onszelf te accepteren en leren om te gaan met de pieken en dalen die horen bij het leven.

Wat is geluk?

Het probleem met het praten over geluk is dat wij mensen verschillende definities bedoelen. Volgens van Dale (2018) betekent geluk: een gunstige loop van omstandigheden; = voorspoed of een aangenaam gevoel van iemand die zich verheugt. Geen wonder dat, na een kleine rondvraag, de meeste mensen aan geluk refereren als: “je goed voelen, verliefd op het leven, en dat alles gaat zoals ik wil.” Het zijn fijne gevoelens dus logisch dat we die nastreven. Het punt is dat het niet lukt om die gevoelens blijvend vast te houden. Gevoelens komen en gaan. Zonder dal is er geen bergtop.

Binnen de psychologische methodiek ACT (Acceptance and Commitment Therapy) kennen wij een andere definitie van geluk. Die luidt: “Een rijk en zinvol leven ten volle leven.” En dan bedoelen we met rijk niet dat je veel centen op de bank hebt. 😉 Wanneer we de focus leggen op dingen die we echt belangrijk vinden, daar voor willen staan en naar handelen dan leven we een rijk en zinvol leven met een sterk gevoel van opgewektheid en kracht. Het besef een leven te leiden op de juiste manier. Mét pieken en ook met dalen. Natuurlijk is het goed om oog te hebben voor de dagelijkse kleine momenten die voor een prettig gevoel zorgen maar erken ook dat negatieve gevoelens er mogen zijn. Het is belangrijk om te beseffen dat een rijk en zinvol leven je ongetwijfeld een hoop geluksgevoel bezorgd maar ook onplezierige gevoelens met zich meebrengt. Het kan niet anders. Pijn hoort bij het leven. We krijgen allemaal te maken met afwijzing, overlijden, tegenspoed en verlies. Hoe we daarmee omgaan bepaald of de pijn veranderd in lijden of niet. Zelf hanteer ik vanuit mijn eerdere werk als toegepast psycholoog in de ouderenzorg nog een andere definitie: kwaliteit van leven. Dat is het functioneren van een persoon op fysiek, psychisch en sociaal gebied en de subjectieve evaluatie daarvan (Volksgezondheid en zorg, 2018).

Hoe zit het dan met werkgeluk?

Engelfriet (2018) concludeert dat het momenteel helemaal hot is om de focus te leggen op geluk. Denk aan vacatures voor Chief hapiness officers, gelukscoaches en zelfs gelukswethouders in gemeenten. Binnen het bedrijfsleven wordt van werknemers verwacht dat ze de hele dag lachen, hun werk geweldig vinden en leven van flow naar flow. Chief hapiness officers willen elke week een gelukscijfer van hun werknemers horen. Paradoxaal genoeg legt dit druk op diezelfde medewerkers. Teruggrijpend naar de eerdergenoemde valkuilen van geluk wordt met deze druk alle vier de valkuilen gevoed. Resultaat: onrealistische verwachtingen en een voedingsbodem voor overspannenheid, burn-out en depressie.

Wat dan?

Ook al is er geen bewijs voor een relatie tussen gelukkige medewerkers, loyalere klanten en winst (Engelfriet, 2018) er zijn wél duidelijke cijfers over de relatie tussen stress en verzuim (TNO 2014). Immers stress op het werk is beroepsziekte nummer één. 36% van het werkgerelateerde verzuim ontstaat door werkstress, de verzuimkosten zijn 1,8 miljard euro.

Als bedrijf start je met het ontwikkelen van een stressvriendelijk klimaat en een positieve werksituatie. Factoren die daarbij onder andere een rol spelen zijn: ruimte voor autonomie, regelvrijheid, eigen regie van de medewerker en groei van potentieel. Essentieel in een stressvriendelijk klimaat zijn collega’s die er voor elkaar zijn, leidinggevenden die een veilige omgeving bieden en goede feedback geeft. Naast het ontwikkelen van een stressvriendelijk klimaat is het belangrijk om preventief om te gaan met mentale problematiek, al dan niet werkgerelateerd. Versterk stressbestendigheid en veerkracht van medewerkers voordat het te laat is.

Het is al te laat als medewerkers minder goed functioneren in hun werk of thuissituatie, nog voordat ze ziek zijn. Het is al te laat als medewerkers zich regelmatig overspannen voelen maar gewoon doorgaan.

Conclusie

Een beleid uitzetten op mentale gezondheid door tweeledig in te zetten op amplitie en preventie. Amplitie (versterken/vergroten) door het creëren van een stressvriendelijk klimaat en preventie door het versterken van de mentale kracht van je medewerkers in alle lagen van de organisatie. Voorkom verzuim en onderpresteren en de curatieve fase (behandelen). Want dat kost de organisatie én de samenleving pas echt geld en bovenal als resultaat psychisch of fysiek zieke mensen. Dan is er sprake van weinig geluk of kwaliteit van leven en dat willen we niet voor onze medemens.

Statement

Mensen helpen aan zoveel mogelijk kwaliteit van leven is mijn belangrijkste drijfveer. Hierop is mijn bedrijf Wijs Training gebouwd. Ik gun ieder mens rust en kalmte in het hoofd, de veerkracht om met tegenslagen om te gaan en de energie om te gaan staan voor datgene wat hij of zij wil doen in het leven. 

Meer lezen

Wil je meer lezen over hoe je persoonlijk je stressbestendigheid aan kunt pakken en je veerkracht kunt vergroten? Lees dan meer in dit artikel: “Als verandering van levensbelang is, ga jij het dan wél doen?”

Literatuur

Engelfriet, R. (2018, 15 mei). ‘Je wordt ongelukkig op je werk van al die geluksofficers’. Geraadpleegd op 18 mei 2018, van ‘Je wordt ongelukkig op je werk van al die geluksofficers’

Geluk (z.d.) In van Dale.nl. Geraadpleegd op 19 juni 2018, van https://www.vandale.nl/gratis-woordenboek/nederlands/betekenis/geluk#.Wyi3ry-iH-Y

Harris, R. (2009). De valstrik van het geluk. Houten, Nederland: Bohn Stafleu van Loghum.

Kwaliteit van leven (z.d.) Op Volksgezondheidenzorg.info. Geraadpleegd op 19 juni 2018 van https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/kwaliteit-van-leven/inleiding

Nationale enquete arbeidsomstandigheden 2014 (TNO/CBS) en werkgeversenquete 2014 (TNO). Geraadpleegd op 18 mei 2018 via: http://www.monitorarbeid.tno.nl/publicaties/factsheet-werkstress

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *