Stressvrij presenteren? Niet doen!

Daar sta je dan. Je bent uitgenodigd om een lezing te geven tijdens een belangrijk congres. De techneut zet een microfoontje op je hoofd en in datzelfde hoofd neem je snel de hoofdlijnen door. Black out. Je komt niet op de inhoud van de derde sheet. Je hoort het geroezemoes in de zaal, het zweet staat in je handen en je voelt je hoofd warm worden. Je hebt het ook zo druk gehad de afgelopen dagen. Allemaal deadlines en dat in combinatie met een verbouwing thuis. Ook de kinderen zijn op dit nogal een uitdaging. Het liefst loop je weg. Kan je zeggen dat je plotseling migraine kreeg? Nee, je laat je niet kennen. Je hart bonkt enorm. Je loopt het podium op. Het lukt maar daar is alles mee gezegd. Je kwam niet inspirerend over, hakkelde door je zinnen en je zag te veel mensen de zaal uit lopen voor koffie. Nee, je hebt geen indruk gemaakt met je verhaal.

Te veel stress

Of je nu een lezing geeft op een congres, zingt in een intiem cafeetje, je idee pitcht voor een commissie, op weg bent naar een belangrijk sollicitatiegesprek, op de bruiloft van je broer speecht of een moeilijk gesprek hebt met je leidinggevende; podiumangst komt voor op vele momenten. Misschien voel je druk om te presteren omdat er nogal wat van af hangt. Misschien ben je je bewust van al die ogen op je gericht. Feit is dat je te veel last hebt van spanning of overprikkeldheid (arousal). Evolutionair gezien denkt ons hoofd nog steeds dat er gevaar dreigt en je het beste kunt wegrennen, vechten of je voor dood kunt houden. Fysiek bereid je lichaam zich voor op actie. Je hartslag en bloeddruk stijgen, adrenaline neemt toe, vooral je vitale organen krijgen aandacht en tegelijkertijd wordt je spijsvertering vertraagd en je immuunsysteem onderdrukt. Handig als er een beer voorbij je grot komt maar nu zit het je in de weg.

Te weinig stress

Een ontspannen toestand is fijn. Je voelt je gelukkig want je maakt oxytocine aan. Ook je niet-vitale organen (zoals je huid) krijgen voedingsstoffen, je spijsvertering en immuunsysteem doen hun ding en je bent relaxt. Toch is het niet zo handig op het moment dat het er toe doet. Je hebt een zekere mate van spanning nodig om te kunnen focussen. Hormonen zoals adrenaline en cortisol zorgen ervoor dat je cognitieve functies goed werken. Je produceert bij voorkeur alfa hersengolven en bent daardoor scherp, hebt focus, je geheugen en analytisch vermogen werken goed, kortom, stress is handig! Als je heel ontspannen bent, bijna in meditatieve staat dan produceer je theta hersengolven. Heel prettig en goed op een ander moment maar het geeft je geen scherpte of focus voor een presentatie.

Accepteer de spanning & ga voor je doel

Niemand is blij met zenuwen en stress. We willen er zo snel mogelijk van af. Toch stap je in die spotlights of ga je dat gesprek aan omdat het blijkbaar belangrijk is voor jou. Het is waardevol. Als het niet waardevol is dan heb je geen last van spanning. Spanning en waarden zijn twee zijden van dezelfde munt.

Een voorbeeld. Je bent ondernemer en je wilt zichtbaarder worden. Zodat de klant je weet te vinden. Stel dat je van de spanning af wilt en je kiest ervoor om niet in te gaan op een uitnodiging om een lezing te geven. Het lucht je op want je hoeft daar niet te gaan staan. Het probleem is dat je ook de waarde kwijt raakt. Je geeft geen lezing dus je behaalt je doel om meer zichtbaar te worden niet. Uiteindelijk kan dat tot nog meer stress en spanning leiden omdat potentiële klanten je minder goed weten te vinden. Pas ook op voor subtiele vermijding! Je geeft wel de lezing maar je slaat een moeilijk onderwerp over. Gemiste kans want door dat stuk kon je juist jouw Unique Selling point benadrukken.

Stop met vermijden, accepteer dat stress erbij hoort en je helpt. Voel je zweethanden en kriebels in je buik? Niet erg! Je lichaam helpt jou om beter te presteren.

Het juiste spanningsniveau vinden

Om de juiste mate van stress te vinden kan je een aantal dingen doen. Wat mij betreft zijn deze vijf stappen (in willekeurige volgorde) het beste wat je kunt doen voor een belangrijke presentatie, gesprek of ander moment waarop je je beoordeelt voelt.

1. Voorbereiden

Een goede voorbereiding is het halve werk. Misschien een enorme open deur maar als jij je tekst of inhoud goed kent, in staat bent om vragen inhoudelijk correct te beantwoorden en een plan B hebt voor als er dingen mis gaan, dan is je stressniveau al een stuk lager. Oefen goed maar ook niet tot in den treure. Probeer te repeteren alsof je er echt staat. Probeer zoveel mogelijk factoren na te bootsen. Moet je binnen 90 seconden pitchen? Oefen met een timer.

2. Visualiseer je beste prestatie

Fantaseer over de ultieme prestatie. Wanneer ben je 100% tevreden? Wat doe je, wat zie je en wat voel je? Vergeet geen enkel detail. Je kunt je hersenen foppen want als je zo gedetailleerd mogelijk en meerdere malen je prestatie herhaald, sla je het op als een herinnering. Op het moment zelf is het makkelijker om de beste handelingen uit je geheugen op te halen waardoor de kans groot is dat je goed presteert.

3. Accepteer de spanning

Ga er maar vanuit dat je ontzettend gespannen bent. Nu weet je dat het je kan helpen om beter te presteren. Makkelijker gezegd dan gedaan? Verdiep je eens in ACT (Acceptance and Commitment therapy).

4. Adem & wees dankbaar

Je hartritme heeft direct invloed op je prestatie. Door training van een goede ademhaling kan je zelf je hartritme beïnvloeden. Zo breng je je hart, je rationele en emotionele brein met elkaar in balans. Dit kan je met behulp van biofeedback en hartcoherentietraining doen. Zo kan je direct meten of je ademhaling en hartslag optimaal zijn. Tijdens deze ademhalingsoefeningen kan je je ook focussen op de dingen waar je dankbaar voor bent. Het helpt je te realiseren wat je hebt en je ziet dingen in perspectief waardoor je veerkrachtiger bent.

5. Focus

Als je overmatig gespannen bent kan je last hebben van te veel aandacht op jezelf. Je bent je ontzettend bewust van wat je doet en wat je voelt. Je denkt na over hoe je overkomt en wat de mensen in de zaal zullen denken. Als iemand gaapt denk je misschien dat ze het saai vinden. Extra bewustzijn van je lichamelijke functies kan je ook in de weg zitten. Misschien voel je heel duidelijk dat je gezicht rood wordt, het zweet je over de rug loopt en je hart in je keel bonkt.

Dat extra bewustzijn kan heel handig zijn als je dingen wilt verbeteren maar het kan je ook in de weg zitten waardoor je te veel stress krijgt en je minder presteert. Stel dat je een voetballer bent dan is die zelfgerichte aandacht heel handig in de training. Maar als je voor een vol stadion tijdens de EK finale een beslissende penalty moet nemen dan heb je meer aan focus op je taak dan op wat de mensen op de tribune van jou zullen denken. Met behulp van taakconcentratie oefeningen kan je de focus verschuiven naar de dingen die werkelijk belangrijk zijn op het moment dat het er toe doet.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *